Geplaatst door Brechje Hollaardt

3,3 miljoen voor 7 BIC-ON-projecten

Provinciale Staten van Gelderland hebben op 17 december ingestemd met het beschikbaar stellen van € 1,6 miljoen subsidie voor zeven grensverleggende biobased innovaties. Bedrijven en overheden versterken hiermee de bio-economie in Oost Nederland.

BIC-ON

De Oost-Nederlandse maakindustrie investeert volop in de bio-economie. Daardoor wordt de economische positie en de werkgelegenheid in de regio versterkt, wordt de maakindustrie in Oost-Nederland onafhankelijker van fossiele brandstoffen, en vermindert de uitstoot van CO2.

Sinds dit jaar werken steeds meer bedrijven samen met het Bioeconomy Innovation Cluster Oost Nederland (BIC-ON). BIC-ON is een cluster van bedrijven, kennisinstellingen en overheden die samen Biobased ontwikkelingen in de provincies Gelderland en Overijssel versnellen door samen te werken aan innovaties met vezels, slib, mest, algen of verse biomassa. Deze innovaties leiden tot ‘nieuwe’ grondstoffen voor toepassingen, zoals bio-energie, biomaterialen voor papier & karton, de bouw, textiel en kunststoffen, voeding of zelfs farmaceutische stoffen.

De 7 projecten

Vanuit GreenTechAlliances zijn zeven BIC-ON projecten ondersteund bij de subsidieaanvraag. Bedrijven investeren hierin gezamenlijk ca. € 1,7 mln. Provinciale Staten van Gelderland hebben besloten om voor de volgende projecten een subsidie beschikbaar te stellen:
Verwerking papierslibben tot pyrolyse-olie en mineralen ten behoeve van hergebruik in de papierindustrie, Alucha Management bv, max. € 250.000,- subsidie
In dit project wordt een pilotinstallatie ontworpen, gebouwd en getest waarin papierslib via pyrolyse wordt omgezet in bio-olie en mineralen voor hergebruik in papier. Het project is een opmaat voor een installatie op industriële schaal. Bij gebleken succes kan op deze manier ca. 120.000 ton Gelderse papierslib worden hergebruikt.

Optimale verwaarding van rundveemest, Stichting Biomassa, max. € 79.150 subsidie
In dit pilotproject worden via een dubbele mestscheiding drie producten gemaakt: ligboxvulling, een mineralenconcentraat dat het gebruik van kunstmest vervangt, en een fosfaatrijke reststroom. Deze scheiding gebeurt op het rundveebedrijf. Slechts een klein deel van de mest, namelijk de fosfaatrijke meststroom wordt afgevoerd, en elders verwerkt tot biogas en een fosfaatrijk product.

Verwerking van eendenkroos en andere groene bladmassa tot eiwitten voor food, feed en non-food toepassingen, ABC Kroos, max. € 342.160 subsidie
Deze investering in een proeffabriek levert zuivere eiwitten uit eendenkroos, in volumes die geschikt zijn voor testen in de voedingsmiddelenindustrie. De technologie is ook bruikbaar voor raffinage van andere eiwitrijke biomassastromen. De investering vindt plaats op het Praktijkcentrum Eiwit Onderzoek, op bedrijventerrein De Laarberg in Groenlo.

Realisatie experimenteerlocaties voor duurzame mestverwerking, Stichting Biomassa, max. € 282.070 subsidie
In dit project wordt een experimenteerlocatie ontwikkeld en gerealiseerd waar snel, gedurende kortere of langere termijn, innovatieve installaties en concepten voor de verwerking van mest en daarmee verband houdende oplossingen kunnen worden geplaatst, getest, geëxploiteerd en geoptimaliseerd.

Businesscases circulaire water- en grondstoffenfabriek Voorst, Waterschap Vallei en Veluwe max. € 78.000 subsidie
In dit project wordt in samenwerking met afvalverwerker Attero de haalbaarheid onderzocht van de eerste, volledig circulaire waterzuiveringsinstallatie, voor de productie van schoon water, grondstoffen (humuszuren, alginaat, cellulosevezels, bio plastics) en energie.

ECOFERM: De kringlopen naar een hoger plan, ECOFERM Kroes B.V, max. € 100.000
In deze pilot worden enkele veelbelovende technieken getest om een (voedselveilige) algen/kroosteeltvloeistof uit digestaat te bereiden, waarbij met de beschikbare energie van de vergisting de mineralenstroom ontwaterd wordt, dit water op de boerderij wordt hergebruikt voor de teelt van eiwitrijk veevoer (kroos/algen), en mineralen in hoogwaardige vorm de boerderij verlaten.

Technologische doorontwikkeling en realisatie van nieuwe product-markt-combinaties met biocoal, Topell Energy, max. € 438.700
Topell heeft een leidende positie verworven op gebied van biomassa torrefactie technologie. In dit project worden nieuwe product-markt combinaties getest en verder ontwikkeld om vervolgens naar de markt te brengen, voor bijvoorbeeld lokale bio-energie productie en voor de chemie.

Snellere energietransitie via lokale initiatieven: knelpunten en kansen

Hoe kunnen lokale duurzame energie-initiatieven de transitie naar een duurzame Nederlandse energiehuishouding versnellen? TNO onderzoekt dit met subsidie van RVO in opdracht van Topsector Energie. Er zijn tot nu toe drie deelrapportages verschenen en een samenvatting (zie onderaan dit artikel).

300 lokale initiatieven

TNO stelt dat nationale en Europese doelstellingen op het gebied van duurzame energie ambitieus zijn en dat burgers een belangrijke rol spelen in de realisatie van deze doelen. Er is een ‘energieke burgerbeweging’ die zich vaak bundelt in coöperaties. Het aantal duurzame, lokale energie-initiatieven, waarbij burgers, MKB-bedrijven en/of woningbouwcorporaties zelf energie besparen en/of produceren, stijgt sinds een aantal jaar in een snel tempo. Er zijn er nu ongeveer 300.  De maatschappelijke impact van deze organisaties neemt toe.

Inconsistent beleid

Uit het onderzoek blijkt een aantal knelpunten bij de ‘energietransitie van onderaf‘. De lokale energiecoöperaties hebben behoefte aan coherent en consistent beleid en samenwerking met overheden. Dit wordt (nog) niet waargemaakt (zie ook de artikelen op EnergieNext: Overheidsbeleid belemmert energiecoöperaties en Belastingdienst wil btw over zonnestroom van lokale coöperaties).

Geen lokale uitvoeringsagenda’s

De wil en ambitie is er op alle niveaus, maar het ontbreekt aan lokale uitvoeringsagenda’s. De lokale energiecoöperaties ontbreekt het aan realisatiekracht en passende verdienmodellen om een rol van betekenis te kunnen spelen in de transitie naar een duurzaam energiesysteem. Hier ligt volgens TNO een rol voor overkoepelende organisaties die lokale energiecoöperaties kunnen ondersteunen met concepten voor producten en diensten, en blauwdrukken voor verdienmodellen en lokale energieakkoorden. Daarnaast kunnen zij faciliteren in het uitwisselen van kennis en ervaring.

Samenwerking met grote energiebedrijven

Voor het vergroten van de realisatiekracht ligt er volgens TNO ook een kans in de samenwerking met de grotere bestaande energiebedrijven, netwerkbedrijven en ontwikkelaars van zon- en windparken. Deze bedrijven hebben op hun beurt baat bij het draagvlak van burgers en het inzicht in de lokale dynamiek dat lokale energiecoöperaties hebben.

Overheid nog zoekende

De gemeenten en andere overheden zijn vaak nog zoekende naar de invulling van hun eigen rol. TNO vraagt zich af of de huidige situatie voldoende uitwisseling van waarde(n) biedt voor een duurzame samenwerking tussen de verschillende stakeholders.

Greenchoice powert lokale initiatieven

Energiebedrijf Greenchoice werkt samen met lokale initiatieven en energiecoöperaties. Het is onlangs een campagne gestart om meer lokale energieprojecten te ‘poweren’ via het zorgen voor de kennis, administratie én financiële stromen die lokale energieprojecten nodig hebben om een vliegende start te maken en snel succesvol te zijn. Het bedrijf geeft aan: ‘het past bij onze groene doelen: zo min mogelijk energie verbruiken, zoveel mogelijk zelf opwekken. Lokale energieprojecten vormen in onze ogen de basis voor een échte overgang naar 100% groene energie.’

Meer info

Bloedkolen uit Colombia

Ongeveer 7% van alle energie in Nederland wordt opgewekt met kolen die in verband worden gebracht met grove en grootschalige mensenrechtenschendingen, aldus het rapport ‘The dark site of Coal‘ van PAX. Het gaat om steenkool uit Colombia.

Minister Ploumen van Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking heeft onlangs een convenant getekend met de vijf grote energiebedrijven, die steenkool importeren uit Colombia. De maatschappijen Nuon, Essent, E.On, GDf Suez en EPZ beloven de eventuele misstanden en mensenrechtenschendingen van deze ‘bloedkolen’ te onderzoeken. Er is afgesproken dat er een gezamenlijke lijst zal komen van alle mijnen en mijnregio’s die Nederlandse elektriciteitscentrales van kolen voorzien. Maar de vijf energiebedrijven zijn niet verplicht om op bedrijfsniveau te melden waar ze hun kolen vandaan halen. Consumenten komen dus niet te weten of ook hun energieleverancier energie opwekt met bloedkolen.

Verkeerde afspraken

De afspraken van de minister met de vijf grote energiebedrijven zijn volgens Richard Klatten van Qurrent de verkeerde afspraken: “Ze lijken een stap in de goede richting, maar alleen omdat het beter is dan niks. De misstanden geven maar weer eens aan dat we af moeten van steenkool als energiebron. De afspraken hadden ook kunnen gaan over hoe we onze afhankelijkheid van steenkolen kunnen verminderen. Niet alleen het milieu, zelfs de mensenrechten zijn erbij gebaat. Een reden te meer om te kiezen voor groene energie en alle grijze stroom te mijden. Alleen dan weet je zeker dat jouw energieleverancier geen bloedkolen gebruikt.”

Oproep aan energieleveranciers

PAX roept Nederlandse energieleveranciers op te stoppen met het inkopen van Colombiaanse steenkool bij de mijnbouwbedrijven Drummond en Prodeco. Deze bedrijven moeten eerst bijdragen aan genoegdoening voor slachtoffers van paramilitair geweld rondom hun mijnen in de periode 1996-2006. Naar schatting 55.000 boeren zijn van hun land verdreven, meer dan 3.000 mensen vermoord en 240 verdwenen. Daders en getuigen verklaren dat Drummond en Prodeco de paramilitairen op verschillende manieren hebben ondersteund: financieel, materieel en met informatie. Het geweld gaat nog altijd door.

Op 24 november vertrekt minister Ploumen samen met CEO’s van vijf energiebedrijven voor een handelsreis inclusief steenkolenmissie naar Colombia. Het gezelschap bezoekt de mijn van Drummond en spreekt met slachtoffers en vakbonden.

Meer leenruimte voor ‘nul op de meter’ woning

Het hypotheekbedrag dat eigenaren van een ‘nul op de meter’ woning extra kunnen lenen wordt verhoogd van 13.500 euro naar 25.000 euro. Het kabinet geeft hiermee een impuls aan de realisatie van deze woningen. De bouwer moet hiervoor ten minste 10 jaar de energieprestatie van de woning garanderen.

Lees verder

Elektrische Harley-Davidson klinkt als straaljager

De eerste elektrische motor van Harley-Davidson is van 26 februari t/m 1 maart 2015 te zien op de motorbeurs in de Jaarbeurs Utrecht. De motor is ontwikkeld in het Project Livewire. Hij heeft een actieradius van 209 kilometer en de maximale snelheid is 150 km/uur. De nieuwe Harley heeft ook een ander geluid: hij klinkt als een straaljager.

Project LiveWire’s in de lengte geplaatste motorblok is geïnspireerd op de superchargers die gebruikt worden in top fuel dragsters. Zijn overall afmetingen, waaronder zijn agressieve spaanhoek en korte achterkant, zijn een ode aan klassiek race-design.

De motor is (nog) niet te koop. Het bedrijf The Motor Company wil eerst met feedback van rijders uitzoeken hoe het de motor verder ontwikkelt. “We nemen de Project LiveWire experience dit jaar het hele land door en gaan in 2015 verder in de VS, Canada en Europa. We nodigen klanten uit om met de motorfiets te rijden en ons te vertellen wat ze ervan vinden. Iedere rijder met een uitnodiging voor de demo en een geldig motorrijbewijs kan een proefrit maken. De beslissing om wel of geen elektrische motorfiets op de markt te brengen – en zo ja, wanneer – volgt pas later.”

Belastingdienst wil btw over zonnestroom van lokale coöperaties

Projecten waarin buurtbewoners samen zonne-energie opwekken staan onder druk. Een BTW-voordeel dat dit soort initiatieven aantrekkelijk moet maken, wordt door de Belastingdienst niet afgegeven. Daardoor dreigen deze projecten niet meer rendabel te worden, en te stranden.

In het vorig jaar afgesloten SER Energieakkoord is afgesproken dat in 2020 een miljoen mensen gebruik moet maken van duurzaam opgewekte energie. Om dat doel te halen voerde het kabinet onder meer de ‘postcoderoos-regeling’ in. Buurtbewoners uit hetzelfde postcodegebied die zelf geen geschikt dak hebben kunnen samen in zonnepanelen investeren. Alle deelnemers krijgen korting op de energiebelasting. De zonnepanelen komen dan vaak op daken van scholen of buurthuizen. Vorige week heeft de Belastingdienst geoordeeld dat energiecoöperaties BTW moeten betalen over de eigen opwekking van energie. Hiermee worden door burgers gerealiseerde zonneparken onhaalbaar.

Moedeloos

Ernst van der Leij is initiatiefnemer en vrijwilliger bij de coöperatie Morgen Groene Energie met zonnepanelen in Eindhoven. Hij berekende dat de postcoderoos-regeling alleen rendabel is als, naast de korting op energiebelasting, er ook géén BTW hoeft te worden afgedragen over de opgewekte energie. Deze week kreeg Van der Leij van de Belastingdienst te horen dat hij en zijn buurtbewoners wel BTW moeten afdragen. Van der Leij: “Pas na maanden wachten hebben we duidelijkheid gekregen van de Belastingdienst. Enthousiaste burgers worden met deze uitspraak echt moedeloos. De duurzaamheidsdoelen gaan we als land op deze manier echt niet halen. Een reparatie van de postcoderoosregeling is noodzakelijk. ”

Doodsteek

Het is een probleem voor alle Nederlandse energiecoöperaties. De Organisatie voor Duurzame Energie, de koepel van energiecoöperaties, noemt het besluit “de doodsteek voor veel andere projecten”. Voorzitter IJmert Muilwijk verwacht dat het enthousiasme van investeerders snel verdwijnt als er geen winst te behalen valt. Het niet doorgaan van allerlei zonne-energieprojecten zou een nieuwe, grote tegenvaller zijn bij de uitvoering van het Energieakkoord. Uit de onlangs gepubliceerde Nationale Energieverkenning blijkt dat de doelstellingen onder druk staan.

Verbeter uw huis en deel ervaringen met anderen

Wilt u uw huis energiezuiniger maken? Maar weet u niet welke milieubesparende maatregelen u kunt treffen? Of vraagt u zich af waaraan u moet denken bij het plaatsen van een energiezuinige cv-ketel, het installeren van dakisolatie, dubbel glas, gevelisolatie, ventilatie, vloerisolatie, een warmtepomp, zonneboiler of zonnepanelen? Ervaringenmetenergie.nl en VerbeterUwHuis.nl helpen u verder.

Lees verder

Spectaculaire opkomst Green Tech Week 2014

Afgelopen week vond de Green Tech Week in Oost-Nederland plaats, een week met tal van activiteiten voor en door professionals en geïnteresseerden in de sector energie- en milieutechnologie (alle verslagen staan onderaan op een rij). De organisatie had als streven met circa 25 evenementen circa 7.000 bezoekers te bereiken in de eerste Green Tech Week, maar de belangstelling en opkomst overtrof alle verwachtingen: de week trok ruim 22.000 bezoekers.

Harry Webers, bestuursvoorzitter van stichting kiEMT: ‘Een prachtig resultaat waar we enorm trots op zijn. Oost-Nederland heeft laten zien dat het een bruisende regio is. Het is goed gelukt om de krachten te bundelen in een week, met een inspirerend en divers programma dat zeker heeft aangezet tot meer interactie en innovatiekracht. We hebben Oost-Nederland hiermee goed op de kaart gezet als energie- en milieutechnologie-regio, zelfs RTL7 bracht op zondag een compilatie uit over de Green Tech Week in het programma Business-Channel.’
vanaf 12m58s

De klapper van de week was de Techniekdag Arnhem in combinatie met de open dag van Industriepark Kleefse Waard op zaterdag 11 oktober, de afsluiting van de week. Ondanks de regen op de zaterdagmiddag trok dit event naar schatting 15.000 belangstellenden, veelal basisschoolkinderen met hun (groot)ouders.

Twitter

Ook online is was er veel belangstelling voor de Green Tech Week: er verschenen bijna 1.500 berichten over, vooral via twitter, die terecht kwamen bij iets minder dan 900.000 mensen, zo blijkt uit de analysetool Coosto.

Teruglezen?

De verslagen van EnergieNext over de Green Tech Week op een rij:

Startschot Green Tech Week
Opening Cleantech Center
Dag van de duurzame ZZP’er in de Achterhoek
GreenTech congres: hoe financier je groene groei

600 Basisschoolkinderen bouwn windmolenpark
Solar Solutions Worldwide wint Jan Terlouw Innovatieprijs 2014
Financiering vinden voor Energie en Milieutechnologie
Groene Ideeën, Gouden Bergen

Vroeg uit de veren voor de Early Morning Toast over energiesystemen van de toekomst
IGEV netwerkevent: Nederland kan sneller duurzaam
Powerlab staat bol van Energie innovaties
NulNu congres over Het Nieuwe Woningen brengt nieuwe inzichten

GREAT informatiebijeenkomst: Markt is rijp voor commerciële smart grid-toepassingen
Nieuw Solar Demo Lab op de HAN opent zijn deuren
Symposium HAN: Werken en leren met energie helpt talent van branche naar branche
Masterclass: Duurzame energie zet internationale energiemarkt op zijn kop

3000 basisschool leerlingen starten een duurzame revolutie
Duurzame initiatieven in De Groene Delta van Nijmegen
Spetterende afsluiting van de Green Tech Week

Duurzame initiatieven in De Groene Delta van Nijmegen

Op de Dag van de Duurzaamheid, 10-10, de vrijdag van de Green Tech Week, bezochten zo’n zestig belangstellenden in Villa Lux in Nijmegen het symposium ‘De Groene Delta van Nijmegen’. Organisator GDF SUEZ Energie Nederland had diverse stakeholders uitgenodigd: van politici tot ondernemers en vertegenwoordigers van milieuorganisaties.

Mike van der Weerd, CFO van GDF SUEZ Energie Nederland, schetste de positie van GDF SUEZ in Europa en wereldwijd. Na vragen van het publiek ging hij in op Carbon Capture & Storage (CCS)-plannen in Rotterdam, het opslaan van elektriciteit en het vraagstuk van het CO2-emissiesysteem en een mogelijke CO2-taks. Hij bepleitte een goed werkend CO2-emissiesysteem en Europese gelijkheid in regels en belastingen.

Jeroen Schaafsma, vestigingsmanager van de elektriciteitscentrale Gelderland, vertelde over de aanstaande sluiting van die kolencentrale als gevolg van het Energieakkoord. Aan de hand van een video-animatie ging hij in op opties voor nieuwe energievormen op het bestaande terrein. Van wind- en zonne-energie tot een biomassacentrale en vergister. “Een ideale plek voor dergelijke initiatieven, dicht bij potentiële afnemers”, aldus Schaafsma.


Wethouder Harriët Tiemens belichtte diverse duurzame initiatieven in Nijmegen. Ze toonde zich blij met de ideeën voor de Groene Delta van Nijmegen, zoals de locatie van de elektriciteitscentrale wordt genoemd. Ze prees de inspanningen die worden gedaan op gebied van het warmtenet, waarvoor recent nieuwe leidingen door de Waal zijn gelegd via het terrein van de centrale. Ze kondigde aan dat de capaciteit van dat warmtenet sterk zal uitbreiden. Een overeenkomst daartoe is dezelfde middag getekend.

Dr. Gulden Yilmaz van Wageningen Universiteit nam aan het eind van het ochtendprogramma de aanwezigen mee in de wereld van de biomassa en het biobased research. Als voorbeeld noemde ze daarbij de pogingen om uit GFT-afval meer te kunnen halen dan alleen compost. “Dat vereist scheiding van dat afval. Dat is erg lastig, maar er wordt al aan gewerkt om meer te kunnen doen met dat afval dan alleen composteren.”
’s Middags waren er workshops over biomassa, vloeibaar aardgas en startups in de sector.

Markt is rijp voor commerciële smart grid-toepassingen

Op 9 oktober was de GREAT-bijeenkomst over smart grids bij Watt Connects op Energy Businesspark Arnhems Buiten. 35 Mensen namen deel aan dit ochtendprogramma van de Green Tech Week.

Jan Jonker, programmamanager van de Smart Grid Alliance opent de ochtend met een uitleg over de Smart Grid Alliance: “We verbinden smart grids-bedrijven en -organisaties en ondersteunen projecten en initiatieven, zoals Het Nieuwe Dorp – van Het Dorp: de wijk in Arnhem voor mensen met een ernstige lichamelijke of meervoudige handicap –, Smart Grid Duiven –het bedrijventerrein – en Watt Connects. Via het programma GREAT stimuleren we samen met internationale partners internationale smart grids ontwikkelingen. We hebben hiervoor MKB-vouchers ter waarde van 2.000, 4.000 en 6.000 euro.”

Yvonne Boerakker van DNV GL gaat in op smart grids ontwikkelingen. “Smart grids zit in een fase van grootschalige demonstraties, na de fasen van R&D en kleinere demonstraties. Er gebeurt hierin heel veel in Europa en er zijn veel samenwerkingen tussen landen, vooral als gevolg van Europese budgetten: die stellen als voorwaarde dat minimaal twee landen samenwerken. De fase van het technisch bewijzen dat het kan, zijn we inmiddels voorbij. Nu breekt de periode aan met kansen voor het bedrijfsleven: het kan grootschalige toepassingen ontwikkelen. De Green Deals Smart Energy Cities, zoals gesloten met Arnhem, zijn daarin een stimulans: het gaat om circa 100.000 gebouwen in Nederland.”

Bouke Siebenga, directeur van I-Real, vertelt dat er 76 smart grids-projecten zijn in Nederland. “Allemaal zwaar gesubsidieerd, er is nog geen enkel commercieel smart grids-project.” Vervolgens legt hij uit wat zijn bedrijf doet: “Elk apparaat heeft zijn eigen systeem voor het uitlezen van het energieverbruik. Wij kijken er op systeemniveau naar, zodat de gebruiker inzicht krijgt. We halen de gegevens uit allerlei bronnen, zoals databases van energiemeters, en integreren ze. En we zorgen ervoor dat de gebruiker deze op afstand kan uitlezen. De gebruiker kan aanpassingen doorvoeren in het energiegebruik om kosten te besparen. Daarvoor zet je smart grids in. Waterschappen zijn klanten van ons.”

Amy McKenzie, manager new business and sales van Locamation, geeft inzicht in de strategie waarmee haar bedrijf de markt betreedt: “We zoeken partners in het buitenland om in dat land pilots op te zetten in open platforms. Daarna plaatsen we er installaties. Zo betreden we daar de markt. We opereren in Europa en Azië; vooral China is een groeimarkt. Ons bedrijf versimpelt allerlei elektriciteitssystemen die door elkaar lopen en realiseert een flexibeler en smart systeem. In 1983 is Locamation opgericht door afgestudeerden van Universiteit Twente. Later zijn Alliander en Yellow&Blue aandeelhouder geworden: toen is het bedrijf heel snel gegroeid.”

De laatste sprekers zijn Aris de Groot, directeur van Ecovat, en Richard van Leeuwen, promovendus aan Universiteit Twente en lector op Saxion. Aris de Groot: “Er is geen energieprobleem: er wordt meer dan genoeg energie geproduceerd. De opslag van energie, dat is wat er veel te weinig gebeurt. Ecovat heeft daarvoor een thermodynamisch systeem ontwikkeld, gebaseerd op het laden en ontladen van energie. Het vindt plaats in een warmteopslagsysteem dat in de grond onder een gebouw staat. Aan de hand van de weersvoorspellingen regelen we het systeem.”

Ecovat is inmiddels gepatenteerd. Richard van Leeuwen heeft berekeningen uitgevoerd op Ecovat: “Het mooie van Ecovat is dat het een thermisch opslagproject is; vrijwel alle projecten zijn elektrisch. Met de berekeningen kunnen we bepaalde zaken optimaliseren, zoals de energiewinst.”

Na de presentaties is er tijd om vragen te stellen en te netwerken. En dat gebeurt volop.

Nederland kan sneller duurzaam

Innovatiecentrum Groene Economie Noord-Veluwe organiseerde in de Green Tech Week op 8 oktober in Elburg het netwerkevent ‘Samen Sneller Duurzaam’. Zo’n tachtig mensen luisterden naar onder andere presentaties van Marjan Minnesma, directeur van Urgenda, Jan Jurriëns, lector op de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen, en Louis de Boer, manager van de Greenhouse.

Marjan Minnesma is al drie jaar nummer 1 van de Trouw Duurzame top 100. Ze is ervan overtuigd dat de energievoorziening in 2030 in Nederland volledig duurzaam kan zijn: “Het kan als je het wilt. Ecologie is de basis van je economie, dat moeten we meer beseffen, zonder ecologie geen economie. Een circulaire economie noodzakelijk, want binnen veertig jaar zijn alle grondstoffen uitgeput. De opwarming van de aarde met 2% heeft enorme consequenties: in de tweede helft van deze eeuw komen er extremen in het weer, wat ook zal leiden tot sociale onrust. Men beseft de urgentie van maatregelen niet. We kunnen veel meer doen! Particulieren kunnen bijvoorbeeld al voor 35.000 euro hun woning energie-neutraal maken, we kunnen prima vegetarisch eten zoals producten van de vegetarische slager, er kan anders geproduceerd worden op basis van een biobased economy.”

Tijdens de forumdiscussie over de transitie naar een volledige duurzame energievoorziening in de regio Noord-Veluwe wordt er met Marjan Minnesma verder op ingegaan. Andere forumleden zijn: Ronald Cleijsen, voorzitter Noord Veluws Ondernemers Overleg, Adriaan Hoogendoorn, voorzitter van de Stuurgroep IGEV, Ton van der Giessen, directeur Van Werven, en Han van Kasteren, lector duurzame energie en groene grondstoffen van Hogeschool CAH Vilentum.

Daarna is het woord aan Jan Jurriëns en Louis de Boer. Jan Jurriëns is lector Innovatie in de Private Sector bij de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). Hij vertelt over de samenwerking tussen innovatieve start-ups en gevestigde bedrijven. Louis de Boer, manager van de Greenhouse, een incubator met huisvesting voor innovatieve start-ups in de cleantech, licht toe wat het ideale klimaat is om deze start-ups tot bloei te laten komen.

De middag wordt afgesloten met een hapje en een drankje, waarbij de bezoekers actief netwerken.

NulNu congres over Het Nieuwe Woningen brengt nieuwe inzichten

Op 8 oktober vond op de Faculteit Techniek van de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen het NulNu congres plaats. Centraal stond het energieneutraal kopen, bouwen en renoveren van gebouwen. De bijeenkomst bestond uit een informatiemarkt, twee rondes masterclasses en plenaire interviews met bewoners van energie-neutrale woningen. Het was een initiatief van vereniging DNA in de Bouw (De Nieuwe Aanpak) in samenwerking met de HAN, Stadsregio Arnhem Nijmegen en TU Delft.

Lees verder

Groene ideeën, gouden bergen: hoe vind je investeerders?

Het grootste probleem van start-ups in de energie- en milieutechnologie is het vinden van financiering. Dat er wel degelijk partijen zijn die startende ondernemingen op weg willen helpen, blijkt bij de Green Tech Week-bijeenkomst ‘Groene ideeën, gouden bergen’. In de Greenhouse, een incubator voor start-ups in de cleantech-sector, kwamen dertig financiers en jonge ondernemers bijeen om matches te vinden.

Louis de Boer, manager van de Greenhouse, legt uit wat de Greenhouse kan betekenen: “We zijn er voor bedrijven die uit de ideeën- en R&D-fase zijn. In de Greenhouse zitten nu elf start-ups en we zullen uitbreiden naar ongeveer dertig. Voor een vriendelijk tarief bieden we naast huisvesting business-support met expertise op onder andere het gebied van marketing, accountancy en businessdevelopment. We brengen bedrijven in contact met partijen die kunnen financieren. In de toekomst hopen we dat laatste ook zelf te kunnen doen.”

Engbert Lamberts is een start-up in de Greenhouse. Zijn bedrijf BTN International heeft een informal investor gevonden: Jaap Stuyver. Meer dan anderhalf jaar heeft Engbert er bijna een dagtaak aan gehad om een financier te vinden: “Bij banken en fondsen is het me niet gelukt. Ik heb enorm veel businessplannen gemaakt. Ik heb wel met 50 à 60 informal investors gesproken. Op een gegeven moment kwam Jaap bij een pitch op me af. Hij was erg geïnteresseerd. Ik ben er heel blij mee. Niet alleen steekt Jaap geld in het bedrijf, hij brengt ook expertise mee.”

Jaap was klant bij de Rabobank en is door de bank gewezen op de mogelijkheid om te investeren in een bedrijf als dat van Engbert: “Ik zag de passie van de ondernemer, kreeg er meteen een goed gevoel bij. Vanuit mijn verleden bij de Heidemij heb ik ook affiniteit met het onderwerp. Sinds ik betrokken ben bij BTN International, ben ik er elke dag te vinden. Start-ups in de cleantech zijn vooral technische mensen met technische verhalen. Ik help BTN International met het de markt op gaan.”

Freek Welling van PPM Oost licht toe welke ondernemingen de doelgroep vormen van de participatiemaatschappij: “PPM Oost investeert met geld van de overheid in de groei van de regionale economie en werkgelegenheid. Onze doelgroep zijn mkb’ers in Gelderland en Overijssel die in de seed-, start- en earlystage fase zitten. Zo investeren we in een aantal start-ups van de Greenhouse. We hebben een rol als de markt het laat liggen en vullen aan als mede-investeerder. Uiteraard kijken we bij een aanvraag naar fondsvoorwaarden (zoals vestigingsplaats), of er sprake is van een innovatie, de marktbehoefte, doelen, etc. We beoordelen niet zozeer op tabellen, maar “eerst de vent –of vrouw- en dan de tent”. En op de maatschappelijke waarde, bijvoorbeeld of het leidt tot CO2-besparing.”

Na de presentaties volgen er vijf korte pitches: ondernemers met een financieringsbehoefte presenteren in drie minuten hun bedrijf en investeringsvraag, gevolgd door een vragenvuur van de jury en publiek.

Financiering vinden voor Energie en Milieutechnologie

Op 6 oktober ging de Green Tech Week 2014 van start, die in het teken staat van energie- en milieutechnologie in Oost-Nederland. Een van de activiteiten was de bijeenkomst ‘Financiering van Energie en Milieutechnologie’ op 7 oktober in het provinciehuis in Arnhem, georganiseerd door provincie Gelderland, Stichting kiEMT, PPM Oost en Rijksdienst voor Ondernemend Nederland.

Meekijken

Martin Kloet, projectleider bij MKB Nederland, opent de bijeenkomst en concerndirecteur Pieter Hilhorst verwelkomt de ruim honderd bezoekers namens de provincie Gelderland. Daarna is het woord aan ‘de financier’ en ‘de ondernemer’. De financier is Jemy Pauwels, investment- en sectormanager van de sector Energie en Milieutechnologie van PPM Oost -fondsmanager van de provincie Gelderland en Overijssel-, de ondernemer is Peter den Biesen van Huismerk Energie. Peter den Biesen vertelt over zijn zoektocht bij instanties naar geld en de valkuilen; hij kwam uiteindelijk terecht bij PPM Oost. Hij tipt: “Heb voor jezelf duidelijk wat je in een aandeelhouder zoekt, voordat je naar een financier stapt. Zorg voor een businessplan dat concreet is. De presentatie is een soort examen. En heb een (financieel) solide plan. Laat iemand meekijken.”

Onduidelijkheid

Welke vragen stelt de financier aan de ondernemer? Jemy Pauwels: “Op de eerste plaats wordt gekeken naar de propositie zelf: de technologie, de business case en het management. Daarnaast naar de externe variabelen, zoals de overheid, wetgeving en subsidies.” Uit de vragen van het publiek blijkt dat er onduidelijkheid is over de financieringsmogelijkheden voor een innovatie. Aan de ene kant wordt gesteld dat iets een innovatief product moet zijn, aan de andere kant eist men een bewezen technologie. Jemy Pauwels legt uit dat PPM Oost voor ondernemingen in Gelderland kan financieren vanuit het ‘Innovatie- en Investeringsfonds Gelderland‘ (IIG) dat opgesplitst is in twee takken: IIG-Infra dat gericht is op infrastructuurprojecten gebaseerd op bewezen technologieën zoals zonnepanelen, en IIG-innovatie dat beschikbaar is gesteld voor de early stage cleantech en hightech innovaties. Daarnaast wordt gewerkt met de pree-seed regeling ‘Gelderland voor Innovaties‘. Voor Overijssel kent PPM Oost onder andere het Innovatiefonds Overijssel, gericht op Hightech Systems & Materials en ‘cross over’ naar Energie & Cleantech.

Workshops

Daarna volgen er twee rondes met workshops. Provincie Gelderland geeft een workshop over haar financiële instrumenten, waarin een groot gedeelte wordt besteed aan de nieuwe EFRO-regeling. Rijksdienst voor Ondernemend Nederland geeft drie workshops, waaronder een workshop over de financieringsmogelijkheden voor internationaal ondernemen, die ondersteund worden door Oost NV met zijn subsidieregeling GREAT en de netwerkorganisaties Enterprise Europe Network. Bij dat netwerk zijn 600 bedrijven in 52 landen aangesloten en het heeft als hoofdtaak MKB-bedrijven te helpen bij het vinden van geschikte samenwerkingspartners. PPM Oost verzorgt een workshop over het schrijven van een businessplan. Greenspread geeft een workshop over crowdfunding. De deelnemers zijn er zelfs tijdens de koffiepauze niet weg te krijgen, omdat er nog zo veel vragen zijn!

Meet & Match

Na de workshops is er gelegenheid voor één op één gesprekken tijdens de ‘Meet & Match’. Eric van Looy van ToraRobotics in Nunspeet is al drie jaar bezig om in Nederland financiering te verkrijgen voor zijn nieuwe technologie, waarbij afval gescheiden wordt door robots. In Spanje is hij nu 25 jaar actief met ToraTechnica; ondernemen in Nederland is vrij nieuw voor hem. Hoe kan de financiering nu zo lang duren? Volgens Eric van Looy is het een typisch ‘kip en ei-verhaal’. “Financiers zijn absoluut geïnteresseerd. Zo heeft PPM Oost inmiddels een intentieverklaring afgegeven om de ondernemer te helpen bij het aantrekken van onder andere subsidies en het vinden van co-investeerders. Maar de eventuele co-financier RVO wil een bewijs van deze technologie, waar uiteraard weer geld voor nodig is!” RVO heeft nu een subsidieregeling voor Demonstratie van Energie-Innovatie en mogelijkheden voor vroege fase investeringen. Voor dat laatste heeft Eric van Looy een aanvraag ingediend.

De reacties op de bijeenkomst waren over het algemeen erg positief. De meeste bezoekers wilden inzicht krijgen in de financieringsmogelijkheden voor (Oost-)Nederland. Hopelijk is met deze bijeenkomst voor veel ondernemers een basis gelegd en kunnen ze verder met hun bijdrage aan de energie- en milieusector van Nederland.

Solar Solutions Worldwide wint Jan Terlouw Innovatieprijs 2014

Jan Terlouw reikte op 6 oktober tijdens de eerste dag van de Green Tech Week op het GreenTech Congres in Arnhem de naar hem vernoemde innovatieprijs uit aan Solar Solutions Worldwide voor de Solar Freezer.

Innovatief karakter

De Solar Freezer maakt ijs om het huis te verwarmen en werkt volgens het principe van een koelkast: er wordt warmte onttrokken aan de binnenkant waardoor de achterkant warm wordt. De zogenoemde ‘warmtebuffer’, een grote zak water, kan met een speciale warmtepomp tot -15 graden afgekoeld worden. Daarbij komt genoeg warmte vrij om een huis of bedrijfspand te verwarmen. Het ijs in de warmtebuffer wordt weer afgedooid met behulp van zonnecollectoren. Het systeem maakt gebruik van het principe dat de er bij de transitie van water naar ijs ontzettend veel energie vrij komt.

Jan Terlouw Innovatieprijs

De Jan Terlouw Innovatieprijs is bedoeld ter stimulans van duurzame Energie- en Milieutechnologie innovaties (EMT) in Oost-Nederland. Het moet hierbij gaan om innovaties die dit jaar de markt hebben betreden. De (verwachte) economische waarde van de innovatie staat centraal bij deze verkiezing.

De juryprijs bestaat uit drie onderdelen, die samen de werkwijze onderstrepen waarop kiEMT en GreenTechAlliances in Oost Nederland aan een EMT ecosysteem bouwen:

• € 10.000 cash aangeboden door hoofdsponsor DNV GL
• 8 dagen adviestijd aangeboden door GreenTechAlliances/kiEMT
• De Green Key: huisvesting ter waarde van € 5.000 aangeboden door IPKW, Greenhouse.

Publieksprijs

De publieksprijs van € 1.000, waarop de deelnemers van het congres stemden,  ging naar Ipsum Energy. In 2015 wordt de prijs opnieuw uitgeschreven.