Geplaatst door SEECE (Sustainable Electrical Energy Centre of Expertise)

Bezoekers Green Tech Week kijken kritisch naar smart grids

De tweede dag van de Green Tech Week, dinsdag 6 oktober, stond in het teken van duurzame energie. Tijdens een bijeenkomst over smart grids op de HAN, die werd georganiseerd door het lectoraat Meet- en Regeltechniek en de Rijksdienst voor Ondernemen Nederland, werd veel aandacht besteed aan een belangrijke schakel in het energienet: de eindgebruiker.

Lees verder

Nederland krijgt ’s werelds langste supergeleidende hoogspanningskabel

Hoogspanningsnetbeheerder TenneT, De Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN), TU Delft, U Twente, IWO en Imtech Marine starten een demonstratieproject rondom supergeleiding. De partijen leggen de eerste supergeleidende kabel in het Nederlandse elektriciteitsnet, die tevens de langste supergeleidende hoogspanningskabel ter wereld wordt.

Lees verder

Geüpgradede HAN Solarboat kan tegen een stootje

Vijf studenten werken sinds februari aan de HAN Solarboat om deze robuuster te maken. Het vaartuig wordt 15 en 16 mei op de proef gesteld in het Friese Akkrum, tijdens het Nederlands kampioenschap zonnebootracen.

Betrouwbaar
De studenten geven de boot een flinke upgrade. Zij ontwikkelen nieuwe afdekplaten, nieuwe behuizingen, brengen dikkere kabels aan, verstevigen de cockpit en ga zo maar door. De werkzaamheden zijn vooral bedoeld om de boot robuust en betrouwbaar te maken.

Kinderziektes
De solarboat werd vorig jaar voor het eerst te water gelaten en dat ging – naar verwachting – niet zonder slag of stoot. Zo brak een stuk van de aandrijving af, een dag voor het Kampioenschap Oost-Nederland. Het team moest de hele nacht doorwerken om het probleem op te lossen.

Hydrofoils
De boot krijgt waarschijnlijk meer te verduren dan vorig jaar. De studenten werken namelijk aan zogenaamde hydrofoils. Deze draagvleugels zorgen dat de romp opstijgt uit het water, wanneer die een bepaalde snelheid bereikt.

De bestuurder kan instellen hoe hoog hij boven het water ‘vliegt’. ‘Als je langzame golven hebt, wil je dat de boot meebeweegt en als je kleine golfjes hebt, wil je daar overheen skimmen’, zegt HAN-student Elektrotechniek (Embedded Systems Engineering) Dany Brugman.

Opleidingen
Om alle ontwikkelingen in goede banen te leiden, werd een multidisciplinair team samengesteld. De HAN-opleidingen Elektrotechniek (Embedded Systems Engineering), Werktuigbouwkunde, Industrieel Product Ontwerpen en Communication & Multimedia Design zijn bij de Solarboat betrokken. Het team wordt bovendien versterkt door Roy te Boome, een Werktuigbouwkundestudent van het Graafschap College.

Wedstrijden
De Solarboat komt 15 en 16 mei in actie, tijdens het Nederlands Kampioenschap in Akkrum. De boot vaart dat weekend zonder draagvleugels, omdat die onvoldoende zijn getest. 30 mei racet de solarboat op de Oude IJssel, tijdens het HANds Up Solarboatfestival. 9 tot en met 11 juli doet het team mee aan de Monte-Carlo Cup in Monaco, een wedstrijd waar het team van vorig jaar de tweede prijs in de wacht sleepte.

Nieuw HAN-lectoraat focust op betrouwbaarheid elektriciteitsvoorziening

Rob Ross startte in maart als bijzonder lector Reliable Power Supply op de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN). Hij focust, in samenwerking met lector Meet- en Regeltechniek Aart-Jan de Graaf, op de betrouwbaarheid van de elektriciteitsvoorziening.

Netbeheer

Want die betrouwbaarheid is niet vanzelfsprekend, weet Ross uit ervaring. Hij werkt niet alleen als bijzonder lector op de HAN, maar ook als strateeg bijhoogspanningsnetbeheerder TenneT. Deze transmission systems operator (TSO) is verantwoordelijk voor het transport van elektriciteit in Nederland.

Overbelasting

Door de opkomst van duurzame energie wordt dat transport een steeds grotere uitdaging. ‘In Noord-Duitsland wordt bijvoorbeeld geregeld meer windenergie opgewekt dan lokaal gebruikt kan worden. Daarom gaat de stroom naar omliggende regio’s, waaronder Nederland. Die hoeveelheden elektriciteit worden steeds groter. Op een gegeven moment hebben we als netbeheerder meer transportcapaciteit nodig dan we nu beschikbaar hebben. Daarom wordt er hard gewerkt aan een robuuster net’, zegt Ross.

Onderzoek

Om te zorgen dat het elektriciteitsnet in de toekomst niet overbelast raakt, is toegepast onderzoek nodig. ‘We willen bijvoorbeeld ervaring opdoen met supergeleiding. Daarmee zouden we veel grotere energiestromen aankunnen. Maar dat is een vrij prille technologie. Door middel van onderzoek groeit die uit tot volwassenheid’, zegt Ross.

Meet- en regeltechniek

Dit soort onderzoek sluit goed aan op de werkzaamheden van het lectoraat Meet- en Regeltechniek van de HAN. ‘Je zult moeten monitoren en regelen. Dat soort zaken zijn heel belangrijk, daarom is dit een goed kennisgebied om bij aan te sluiten’, zegt Ross. ‘Meet- en regeltechniek speelt een hele grote rol in netten en kan helpen om te optimaliseren, maar kan geen dramatische veranderingen in de situatie brengen. Samen met Reliable Power Supply kunnen we dat wel’, vult lector Meet- en Regeltechniek Aart-Jan de Graaf aan.

Veiligheid

Meet- en regeltechniek draagt ook bij aan de veiligheid van de netten, een ander aspect waar het lectoraat Reliable Power Supply zich mee bezig houdt. ‘Veiligheid staat voorop bij TenneT, zegt Ross.

Drones

Om de energie-infrastructuur veilig te houden, moeten verouderende componenten op tijd vervangen worden. Maar hoe ga je op een efficiënte manier na of onderdelen bijna gaan falen? Er kunnen bijvoorbeeld drones worden ingezet om hoogspanningslijnen te controleren. ‘We hoeven niet zelf een drone te ontwerpen maar die heeft wel wat diagnostieken nodig om überhaupt iets zinnigs over die lijn te zeggen. Hoe kun je bijvoorbeeld zien of die lijn ontladingen geeft langs een isolator? Kun je dat detecteren met een gewone camera of moet er een uv-camera onder? Noem maar op’, zegt Ross.

Studenten

‘Dit soort onderzoeken zijn heel praktisch en kun je goed met hbo-studenten uitvoeren’, zegt Aart-Jan de Graaf. Onder andere de hbo-opleiding Elektrotechniekwordt aan Reliable Power Supply verbonden. Op masterniveau past Control Systems Engineering goed bij de werkzaamheden van het lectoraat.

Nieuwe energietechnici

Energiebedrijven zien HAN-studenten graag ervaring opdoen met duurzame energie. ‘TenneT, en andere energiebedrijven, kunnen jonge engineers goed gebruiken. Het is een fantastisch werkgebied met een groot maatschappelijk belang en er wordt veel in geïnvesteerd op land en op zee. Landelijk is veel vraag naar energietechnici. Met name de betrouwbaarheid van de energievoorziening is een onderwerp waar veel aandacht aan wordt besteed in Arnhem, dat geldt als de hoofdstad van de elektriciteitsvoorziening door de aanwezigheid van grote netbeheerders’, zegt Ross.

Symposium Werken en Leren met Energie benadrukt belang leerwerktraject

Partijen die betrokken zijn bij Werken en Leren met Energie maakten dinsdag 31 maart de balans op, tijdens een symposium op de Hogeschool van Arnhem en Nijmegen (HAN).

Ruim tachtig bedrijven, onderwijsprofessionals, overheidsfunctionarissen en potentiële leerwerkers zitten geconcentreerd in een zaal op de Faculteit Economie en Management van de HAN. In de ochtend, en een deel van de middag, wonen ze verschillende presentaties bij en nemen ze deel aan een discussie.

 Bezoekers luisteren aandachtig naar verschillende presentaties.

Uitdagingen

‘Als je tekorten oplopen tot 5000 medewerkers, moet je wel wat doen’, vertelt Robert Berends, humanresourcesmanager bij Alliander. Berends, die verantwoordelijk is voor de technische arbeidscapaciteit bij de netbeheerder, legt uit dat de vervangingsvraag bij bedrijven vele malen groter is dan het aanbod van verschillende scholen.

Deze conclusie komt niet uit de lucht vallen. Twee jaar geleden bleek al uit de Arbeidsmarktverkenning voor Netwerkbedrijven dat er een tekort aan – vooral – werktuigbouwkundigen en elektrotechnici ontstaat. Veel energietechnici gaan de komende jaren met pensioen en door de transitie naar duurzame energie is nieuwe technische kennis nodig.

Leerwerkers delen hun ervaringen.

Ondersteuning topsector

Er wordt op landelijk niveau gewerkt om het tekort op te lossen. ‘Wij zorgen dat er een scholingsinfrastructuur komt’, zegt Marsha Wagner, programmamanagerHuman Capital Agenda van de Topsector Energie. Daardoor kan iedereen in aanmerking komen voor een energiegerelateerde opleiding. En die opleidingen zijn niet alleen bedoeld voor technici die bij energiebedrijven willen werken. ‘Ik heb het over partijen die een bijdrage leveren aan de energietransitie’, aldus Wagner.

Uit de presentatie van Wagner blijkt dat er niet alleen een tekort is aan techniektalent, maar ook een overschot. Er zijn technici die een opleiding gevolgd hebben waarmee ze niet aan een baan komen. ‘Er zijn krimpsectoren, maar er is ook een schreeuw om werknemers. Hoe krijgen we die mensen van werk naar werk? Hoe beweeg je mee met de arbeidsmarkt?’

 Marsha Wagner vertelt over de Topsector Energie.

Werken en Leren met Energie

Werken en Leren met Energie speelt in op de scheefgroei. Deelnemers aan het traject zijn vaak talentvolle jongeren die elektrotechnicus of werktuigbouwkundige willen worden maar niet de juiste studie hebben gevolgd.

Dankzij Werken en Leren met Energie krijgen de leerwerkers een tweede kans. Kandidaten werken drie dagen bij een bedrijf dat zich bezig houdt met energievraagstukken en studeren twee dagen per week op de HAN. De werkgever betaalt de opleiding en de leerwerkers krijgen – tenminste – minimumloon.

 Bezoekers laten met groene en rode kaarten zien of ze voor of tegen een stelling zijn.

Resultaten

Van die kans werd gretig gebruik gemaakt. In 2013, het startjaar van Werken en Leren met Energie, startten 16 Elektrotechniekstudenten en 30 Werktuigbouwkundestudenten in combinatie met een baan. In 2014 waren dit 17 elektrotechniekstudenten en 25 werktuigbouwkundestudenten. ‘Wij namen vorig jaar vijf leerwerkers aan, dit jaar nemen wij vijf leerwerkers aan en – u raadt het al – daar gaan wij mee door’, zegt Robert Berends van Alliander enthousiast.

De lovende woorden vanuit Alliander baren een aantal aanwezigen zorgen. ‘Is dit traject vooral bedoeld voor grote energiebedrijven, zoals netbeheerders, of ook voor het MKB?’ Vraagt een van de bezoekers. Leon Verhoeven, werkzaam bij het Sustainable Electrical Energy Centre of Expertise (SEECE), wijst naar de eigenaar van MKB-bedrijf QConcepts. ‘Jurrian, jij hebt een leerwerker in dienst. Kun je daar iets over vertellen?’

Leonie Dijkhof, leerwerker bij QConcepts, laat een tekening van de SkyWindTurbinezien. 

Investering

Tijdens het symposium komen meer zorgen aan de orde. Er zijn bijvoorbeeld bedrijven die de investering aan de grote kant vinden. Vier jaar lang collegegeld én minimumloon van een leerwerker betalen, is nogal wat.

Migon Schmitz, Elektrotechniekstudent en werknemer bij het Graafschap College, grijpt de microfoon en tackelt deze stelling. ‘De investering hoeft niet voor de lange termijn te zijn. Je kunt een leerwerker ook een jaar aannemen. In die tijd kan een leerwerker veel waarde toevoegen aan het bedrijf’, zegt Schmitz.

Potentiële leerwerker informeert naar Powerlab.

Kennis

Berends benadrukt dat deelname aan Werken en Leren met Energie niet alleen extra arbeidskracht betekent, maar ook deelname aan een kennisnetwerk. ‘SEECE, initiator van Werken en Leren met Energie, is een kenniscentrum met kennis die wij nodig hebben. Studenten zitten in dat netwerk en nemen innovatie mee naar ons bedrijf’, aldus Berends.

Marsha Wagner van de Topsector Energie laat weten dat SEECE bovenop de nieuwste ontwikkelingen zit. ‘SEECE heeft een trekkende en leidende rol naar scholen die met smart grids [slimme energienetwerken (red.)] bezig zijn’, zegt Wagner.

 Een potentiële leerwerker leest de brochure van SEECE.

Ontmoetingen

Tijdens een uitgebreide lunch presenteert een aantal bedrijven zich en spreken potentiële leerwerkers met managers die wellicht een werkplek kunnen bieden. Studenten kunnen namelijk alleen starten met het leerwerktraject als ze worden aangenomen bij een bedrijf.

De werkzoekenden die nog geen leerwerkbaan gevonden hebben, krijgen 17 april nog een kans. Dan vindt de Bedrijvenmarkt Werken en Leren met Energie plaats inPowerlab, op Arnhems Buiten.