Thema: Wattsnext

Energy made in Arnhem Margreet van Gastel

Wethouder Van Gastel: Met nieuwe energie volle kracht vooruit! Energy Made in Arnhem

Al bijna 70 jaar rijdt de trolley door Arnhem, een prachtig voorbeeld van schoon vervoer en een mooi beeldmerk voor onze Energie-Milieu Technologie stad. Energie transitie is hot,maar hoe krijg je een beweging op gang die vooral ook bijdraagt aan bewustwording en gedragsverandering? Dat is immers de sleutel van het succes in een wereld waar technisch heel veel mogelijk is.

Dat kan alleen door de 5 O’s met elkaar te verbinden: Onderwijs, Onderzoek, Ondernemers, Overheid en Ondernemende inwoners. Vanuit het programma Energy Made in Arnhem stelden we een convenant op met onze gezamenlijke ambitie en meer dan 100 bedrijven ondertekenden.
Voor inwoners presenteerden we als eerste Nederlandse gemeente de zonatlas. Sindsdien is het aantal particuliere zonnepanelen met 300% toegenomen. Geschiktheid dak, hellingshoek en terugverdientijd per adres in beeld gebracht. Natuurlijk heb je als lokale overheid een voorbeeldfunctie, dus werd ook het gemeentelijk vastgoed onderhanden genomen. Groene daken en zonnepanelen zijn steeds zichtbaarder in de stad. Sportcomplexen met zonnepanelen dragen niet alleen bij aan energietransitie,maar,door lagere energiekosten, ook uiteindelijk aan lagere verhuurprijzen voor de sportclubs. En dat betekent dat het voor meer mensen aantrekkelijk wordt om te gaan sporten.

Ziekenhuis Rijnstate financierde de zonnepanelen door crowdfunding, 666 panelen,gelijk aan het aantal bedden, die nu door de omliggende wijk gebruikt kunnen worden. Het project werd gerealiseerd door verschillende partners die elkaar ontmoet hadden middels het convenant.
Speciale aandacht verdient de ondergrond. Ook daar kennen we energie ambities. KWO, geothermie etc. Het is echter bijzonder druk in de ondergrond, er is gebouwd, er liggen kabels en leidingen, riolering,drinkwater en footprints voor KWO die vaak groter zijn dan het gebouw wat er boven staat. De meeste aandacht ging altijd naar de beeldkwaliteit boven de grond. We zullen de maaiveld gedachte los moeten laten en integraal naar boven en ondergrond moeten kijken om de kansen die het biedt optimaal te benutten!
Als eerste gemeente hebben we dat vorm gegeven in onze structuurvisie.

Stedelijke opwarming vraagt aparte aandacht. De drang naar het isoleren van woningen heeft ook een keerzijde. Warmte wordt langer vast gehouden en zorgt er mede voor dat het ’s zomers 7 graden warmer kan zijn in binnen stedelijk gebied. Windcorridors en veel groen moeten ruime aandacht krijgen in de planning. En waar er te weinig ruimte is kan er invulling gegeven worden door verticaal groen, tuinen verbonden aan gevels. We kennen er in Arnhem verschillende voorbeelden van.

Ik heb een aantal voorbeelden beschreven om te laten zien hoe je bij kunt dragen aan bewustwording, want dat is de eerste stap! En als gemeente/wethouder kun je daar een belangrijke taak in vervullen. Regisseren en faciliteren,partijen bij elkaar brengen. Op deze manier krijg je een ander klimaat in de stad, een klimaat waar bedrijven op het gebied van EMT zich graag willen vestigen en dus voor werkgelegenheid zorgt. En bewoners die zich bewust worden van de kansen die energietransitie biedt. Op die manier gaan we met nieuwe energie op volle kracht vooruit!

urgenda

Nederland op 100% duurzame energie in 2030

Nederland kan zijn energievoorziening binnen twintig jaar volledig verduurzamen. Dat is de conclusie van het nieuwe rapport van Urgenda, de actieorganisatie voor duurzaamheid en innovatie. In de duurzame agenda ´Nederland 100% op duurzame energie. Het kan als je het wilt´ zet Urgenda uiteen hoe het anders kan op het gebied van wonen, vervoer, voedsel, produceren en energie opwekken.

Goedkoper en schoner

Een scenario met 100% duurzame energie is volgens het rapport goedkoper en schoner dan doorgaan op de oude voet, schept 150.000 nieuwe banen – vooral in de bouwsector-, biedt energiezekerheid en is een motor voor innovatie.

Stappenplan

De duurzame agenda laat met behulp van een stappenplan en de bijbehorende kosten en baten zien hoe Nederland binnen twintig jaar naar een 100% duurzame energievoorziening kan gaan. Aan de hand van het Energietransitiemodel van het Nederlandse bedrijf Quintel Intelligence (mede gefinancierd en van input voorzien door o.a. Shell, GasTerra en netwerkbedrijven) is berekend wat er nodig is om deze transitie te bewerkstelligen en welke dilemma’s er zijn.

Aanpassingen

Bedrijven zullen vanaf nu tot en met 2030 ieder jaar 2% energie moeten besparen. Ook zullen ze meer moeten investeren in energiebesparende aanpassingen aan hun gebouwen en overgaan over op elektrisch rijden. Het zwaarder vervoer zal in dit scenario overgaan op bio-LNG of bio-CNG, terwijl de tuinbouwsector 75% van alle kassen op aardwarmte laat draaien in combinatie met andere duurzame bronnen. Burgers zullen meer moeten investeren in hun huis om te zorgen dat in 2030 alle huizen energieneutraal zijn. Mensen zullen in de nabije toekomst meer auto’s gaan delen en hun benzine- of dieselauto inruilen voor een elektrische auto.

50% energiebesparing

De besparingen die in het rapport worden voorgesteld voor de bouw-, de mobiliteit- en de voedselsector zorgen al voor 50% minder energiegebruik. De overgebleven energievraag zal in eerste instantie opgelost worden met zonne- en windenergie. Met behulp van nieuwe technieken, zal er op termijn geen biomassa meer ingezet hoeven te worden. In het 100% duurzaam scenario heeft Urgenda deze nieuwe technieken buiten beschouwing gelaten.

energie monitor eneco

Nederlander wil actieve rol gemeente voor lokale duurzame energie

Een ruime meerderheid van de Nederlanders (62%) wil dat hun eigen gemeente een actieve rol speelt in het mogelijk maken van lokaal duurzaam opgewekte energie. Dit blijkt uit de meest recente Energie Monitor, die Eneco vier keer per jaar laat uitvoeren door onderzoeksbureau Ipsos.

68% vermindert energieverbruik

68% Van de Nederlanders is actief bezig om zijn energieverbruik te verminderen. 67% Van de Nederlands heeft het liefst zonnepanelen voor stroomopwekking, gevolgd door windmolens op zee. Het minst populair zijn kernenergie en kolencentrales. Voor bijna de helft van de Nederlanders is een huis met zonnepanelen aantrekkelijker als ze willen verhuizen, voor 5% procent juist niet en de rest heeft geen voorkeur.

Ruime meerderheid positief over windenergie

Bijna 8 op de 10 Nederlanders staan positief tegenover het opwekken van stroom met windenergie. Twee op de drie Nederlanders vinden het geen probleem als windmolens zichtbaar in hun buurt worden gezet, mits ze geen geluidsoverlast veroorzaken. Als de windmolen ook hoorbaar is, is de animo verdwenen. Bijna 3 op de 10 Nederlanders zijn geïnteresseerd in het investeren in een windmolen. 55% Zegt windmolens op zee te steunen. De Nederlanders die zich storen aan windmolens zijn bereid 1 tot 5 euro per maand te betalen om liever windmolens op zee mogelijk te maken. Een grote meerderheid (80%) vindt dat de Afsluitdijk een goede locatie is om windmolens te plaatsen.

marktplaats energie

Start-up opent marktplaats voor energie

Op 2 april gaat de online marktplaats voor duurzame energie Vandebron van start. Nederlandse huishoudens kunnen er direct hun energie van de producent kopen. Producenten verkopen direct aan de consument en kunnen hun eigen prijs bepalen. Vandebron gaat zo de strijd aan met de traditionele energiebedrijven, naar eigen zeggen “om een einde te maken aan ‘sjoemelstroom’, zodat groene stroom daadwerkelijk groen wordt”.

Mede-eigenaar worden

De marktplaats is opgezet met een investering van 1,9 miljoen euro van onder meer het Dutch Greentech Fund – een fonds van de Rabobank, de TU Delft, Wageningen University en het WNF – en de Triodos Bank. De voorinschrijving voor klanten is begonnen en de teller staat nu op 375. Ook kunnen 4.500 mensen mede-eigenaar te worden. Ze krijgen dan een of twee certificaten die staan voor een klein aandeel in het bedrijf. Inmiddels zijn er 527 verstrekt. 

Nederlandse opwek

Gebruikers kiezen uit vier type energiebronnen: wind-, zon-, water- en bio-energie. Alle energie wordt opgewekt in Nederland, bijvoorbeeld door een boer met een windmolen of een biogasinstallatie op zijn erf. Remco Wilcke, die het bedrijf startte met Aart van Veller, Matthijs Guichelaar en Michael Fraats, vertelt: “Het begon met de vraag ‘wat als we ouderwetse energiebedrijven overbodig maken?’ Direct merkten we veel enthousiasme bij boeren. 60% Van de consumenten denkt groene stroom te kopen, terwijl 90% van de stroom in Nederland wordt opgewekt met fossiele brandstoffen. Op Vandebron kiezen consumenten zelf hun energiebron en daarmee hun prijs. Hierdoor weet je precies waar je stroom vandaan komt en waar je geld naartoe gaat.”.

Overbodig

De online marktplaats voor duurzame energie maakt traditionele energiebedrijven overbodig door de tussenpersoon over te slaan, en geeft de marge terug aan zowel de producent als de consument. “Online vinden we het normaal dat tussenpersonen steeds vaker overgeslagen worden. Hoewel het nog nergens ter wereld wordt gedaan, zijn wij overtuigd dat de Nederlandse markt nu ook klaar is voor een simpele en transparante marktplaats voor duurzame energie.” aldus Wilcke .

Actueel Hoogtebestand Nederland

Digitale kaart Nederland eindelijk openbaar

Waar en hoe staan zonnepanelen het meest efficiënt ? Of windturbines? En hoe zou een nieuw gebouw passen in de omgeving? Met de digitale kaart Actueel Hoogtebestand Nederland is dit soort toepassingen denkbaar. De kaart is sinds kort voor iedereen vrij toegankelijk via PDOK (Publieke Dienstverlening Op de Kaart).
Voorheen konden alleen organisaties als Rijkswaterstaat en de waterschappen er gebruik van maken. Dat doen ze vooral voor het waterbeheer en het beheer van waterkeringen. 

5 cm nauwkeurig

De 3D hoogte-informatie van het Actueel Hoogtebestand Nederland is verzameld met lastertechnologie vanuit helikopters en vliegtuigen. Van elke vierkante meter in Nederland is tot op 5 centimeter nauwkeurig de hoogte bekend. De gegevens van de kaart zijn tussen 2007 en 2012 verzameld (Actueel Hoogtebestand Nederland 2). De eerste kaart (AH1) is gebaseerd op gegevens tussen 1997 en 2003.

Nieuwe versie

Tussen 2014 en 2019 worden gegevens verzameld voor een geactualiseerde versie. De provincies, de waterschappen en Rijkswaterstaat financieren dit. Meer informatie staat ook op de AHN-website.

duurzaam doen mansveld

Kabinet wil milieubeleid moderniseren

Vandaag ontvangt de Tweede Kamer de brief ‘Modernisering Milieubeleid’ van staatssecretaris Mansveld. Hij geeft aan dat de huidige milieukwesties vragen om een moderne aanpak. Bij het ‘moderne’ milieubeleid wil het kabinet burgers, bedrijven en andere overheden ‘volop’ betrekken.

De modernisering van het milieubeleid richt zich op de volgende punten:
• gezondheid centraal in het milieubeleid;
• internationale samenwerking;
• samenwerkingsverbanden vormen;
• milieuwetten aanpassen en regelgeving maken.

Veranderingen regels

Het kabinet onderneemt acties die erop gericht zijn dat de huidige milieuwetgeving meer is gericht op innovatie en doelen en minder op normen. Het wil regels toegankelijker maken en opnemen in de Omgevingswet, omdat wet- en regelgeving van het ‘oude’ milieubeleid de noodzakelijke aanpak en daarbij horende innovaties in de weg kunnen zitten. Bij het onderbrengen van de Wet Milieubeheer in de Omgevingswet wordt ook nadrukkelijk bekeken welke bevoegdheden bij welke overheden belegd moeten worden. Doel hiervan is om de overheidslaag die het beste bepaalde problemen op kan lossen, ook de bevoegdheden heeft dat te doen.

Steden en Green Deals

De Rijksoverheid wil samenwerkingsverbanden (coalities) vormen rond ‘slimme en gezonde steden’, want “….de rol van steden wordt steeds belangrijker bij een gezonde leefomgeving”, aldus Mansveld. Initiatieven zoals in Nijmegen met een warmtenet van afval worden actief ondersteund met een Green Deal-afspraak.

Luchtkwaliteit

Om de luchtkwaliteit verder te verbeteren wordt het Nationaal Samenwerkingsprogramma Luchtkwaliteit (NSL) verlengd tot 1 januari 2017. Samen met steden worden mogelijkheden onderzocht om geluidsoverlast verder te verminderen. De Rijksoverheid wil samenwerkingsverbanden stimuleren (safety deals) rond ‘veiligheid en milieu’.

Duurzaam Doen

Het ministerie van Infrastructuur en Milieu is vandaag het programma Duurzaam Doen gestart met een website die “….mensen die duurzaamheid voorop stellen concrete handelingsperspectieven biedt en inspireert bij het duurzaam handelen.”

energielabel

Nieuwe regels energielabels en sancties

Vanaf 1 juli 2014 gaan de nieuwe regels in voor de energielabels voor gebouwen. Ontbreekt bij een vastgoedtransactie een energielabel, dan gelden er sancties. Minister Blok van Wonen en Rijksdienst maakt binnenkort bekend om welke sancties het gaat.

Kritiek van Search Ingenieursbureau

Michiel Baars, directeur van Search Ingenieursbureau, stelt in Cobouw: “Het feit dat we met sancties moeten komen, zegt genoeg. Het legt de beperkingen van het energielabel bloot. Als iedereen de meerwaarde ervan had ingezien, waren sancties niet nodig geweest.” Michiel Baars vindt dat de minister moet zorgen voor een beter energielabel, bijvoorbeeld gebaseerd op het label dat Search twee jaar geleden ontwikkeld heeft voor de retailbranche. Dit label bepaalt niet alleen wat de theoretische energieprestatie is, maar vooral wat die kan zijn en wat dat oplevert.

Label op openbaar gebouw

Het energielabel wordt voor nieuwe utiliteitsbouw verplicht, naar verwachting per 1 juli 2014. Publieke overheidsgebouwen vanaf 500 m² moeten het energielabel op een voor het publiek zichtbare plek hangen. Ziekenhuizen, scholen, winkels, supermarkten, restaurants, schouwburgen, banken en hotels vanaf 500 m² moeten dit ook, als ze over een label beschikken. Dit is het geval bij verkoop en/of verhuur. Per 1 juli 2015 moet het bij de gebouwen vanaf 250 m².

Zelf energielabel maken

De minister wil dat woningeigenaren in de toekomst zelf het energielabel online kunnen opstellen. Een onafhankelijke deskundige valideert de gegevens dan op afstand. Met de Tweede Kamer zijn er afspraken gemaakt over het vereenvoudigen van het energielabel. Per 1 januari 2015 gaat het naar verwachting in.

Energieneutrale gebouwen

Alle gebouwen die na 31 december 2020 worden gebouwd, moeten ‘bijna energieneutrale gebouwen‘ zijn. Dit staat in het Nationale Plan bijna-energieneutrale gebouwen. De benodigde energie moet grotendeels uit hernieuwbare energiebronnen komen, ter plaatse of vlakbij het gebouw. Zoals stadsverwarming of collectieve zonnepanelen.
Nieuwe overheidsgebouwen moeten al per 31 december 2018 ‘bijna energieneutrale gebouwen’ (BENG) zijn. Renovatie van gebouwen moet leiden tot zeer laag energieverbruik.

energieverbruik

Ons energieverbruik is voor 85% onzichtbaar

Wat zijn de ins en outs van onze energievoorziening? Wat verbruikt een gemiddeld gezin nu eigenlijk? Het Koninklijk Instituut Van Ingenieurs (KIVI) heeft hierover het boekje ‘De rekening voorbij’ uitgebracht. Daarin wordt in begrijpelijke taal een beeld geschetst van onze huidige energiebehoefte en hoe daarin wordt voorzien.

70.000 kWh per persoon per jaar

Gesteld wordt dat ons energieverbruik voor 85% onzichtbaar is. Uit de gegevens van het CBS blijkt dat we in Nederland met zijn allen jaarlijks ruim 1150 TWh (terawattuur) aan energie gebruiken in verschillende vormen, voornamelijk aardgas, aardolie en steenkool. Een TWh is een miljard kWh. Dit komt neer op 193 kWh per persoon per dag, ofwel 70.000 kWh per persoon per jaar. Dat is ruim zes maal de hoeveelheid geregistreerde energie die ons in rekening wordt gebracht door het energiebedrijf en aan de pomp. Het boekje is hier te downloaden.

zonne-energie klimaatmonitor

Apeldoorn Gelderse koploper zonne-energie

In Gelderland zijn de koplopers in het vermogen van zonne-energie: 1. Apeldoorn, 2. Berkelland en 3. Nijmegen. Arnhem komt op de 6e plaats.

Stijging 214%

In het afgelopen jaar is het vermogen van zonne-energie met 214% gestegen, dat is aangemeld bij de Nederlandse netbeheerders. Dit blijkt uit cijfers van de Klimaatmonitor. Eind 2013 was bij de netbeheerders 665,4 megawatt aan zonne-energie aangemeld. Een jaar eerder was dat 211,3 megawatt. Vooral de laatste vier maanden van 2013 was de groei groot.

Kaartje

In onderstaand plaatje is per gemeente het vermogen in zonne-energie te zien. Landelijk staat Amsterdam bovenaan, gevolgd door Haarlemmermeer en Zuid-West Friesland. De gemeente met het laagste vermogen is Rozendaal.

Dit artikel is met toestemming mede gebaseerd op GroeneCourant.nl.

tennet investeringen

TenneT wil 5 miljard investeren

TenneT is van plan de komende 10 jaar 5 miljard euro te investeren om Nederland een hoge zekerheid van levering van stroom te blijven geven en om de verdere verduurzaming van de Nederlandse energievoorziening mogelijk te maken, zoals afgesproken in het Nationale Energieakkoord2 (SER).

Power-hub Noordwest-Europa

TenneT geeft aan dat de groei van windenergie op zee en op land door zijn investeringsprogramma goed is in te passen in het hoogspanningsnet. Met de realisatie van de internationale verbindingen met Groot-Brittannië (BritNed) en Noorwegen (NorNed), de mogelijke aanleg van een kabelverbinding met Denemarken (COBRAcable) en de uitbreiding van de interconnectiecapaciteit met België en Duitsland groeit Nederland uit tot de power-hub van Noordwest-Europa. Hierdoor kunnen o.a. overschotten in duurzame energieproductie efficiënter in de regio Noordwest-Europa worden benut.

Netuitbreiding

Door wijzigingen in de ontwikkeling van productievermogen in Eemshaven lijkt er in de planning ruimte te ontstaan om de netuitbreiding in Noord Nederland (Noordwest 380 kV) gefaseerd aan te leggen. Hier zal op korte termijn uitsluitsel over komen.
Dit en meer staat in het TenneT KCD Investeringen (KCD) 2013 dat TenneT onlangs heeft aangeboden aan de Autoriteit Consument & Markt.

Gelders energiedebat druk bezocht

Met 150 deelnemers, vooral uit lokale en provinciale politiek, energiebedrijven en enkele burgers was het druk bij het Gelders Energiedebat op 12-2-2014 in hotel de Wageningsche Berg. Het debat werd georganiseerd door Provincie Gelderland en werd geleid door Angelique Krüger van Omroep Gelderland.

Wind, zon, biomassa en fossiele brandstoffen

Aan de hand van de vier thema´s wind, zon, biomassa en fossiele brandstoffen werd gediscussieerd over initiatieven en beleid in Gelderland. Er kwamen veel kritische vragen en opmerkingen over windenergie: levert het nou wel zo veel op in Gelderland; er mogen geen natuurgebieden voor wijken. Dat gold ook over zonne-energie: het is toch veel efficiënter om in te zetten op energiebesparing? Naast zonnepanelen zou er ook aan andere innovaties gedacht moeten worden, zoals zonnefolie. De zonnefolie van Hyat wordt bijvoorbeeld gebruikt om de vuilstort in Eerbeek mee af te dekken en energie levert aan 1.400 huizen.

Het bleek dat in Gelderland veel ondernemers, met name in de agrarische sector, veel doen aan biomassa. Een van de aanwezigen hield een pleidooi om duurzame technologieën met elkaar te vergelijken op CO2-reductie, zodat er een eerlijker concurrentie komt. Naast de vier thema’s vroegen deelnemers aandacht voor warmtekrachtcentrales, waterkracht, isoleren en geothermie.

Het debat werd afgesloten met een rondje langs de Statenleden van de diverse partijen. Zij keken positief terug op het debat. Gedeputeerde Annemieke Traag en andere provinciale politici wezen er op dat de provincie “vreselijk veel” doet om duurzame energie te stimuleren, en er veel geld voor heeft.

Verslag via twitter

http://storify.com/BrechjeHollaard/gelders-energiedebat-12-02-2014

Benut de energie van je klanten

Benut de energie van je klanten en fanatieke gebruikers om grote ambities waar te maken. Dit najaar sloten het kabinet, milieuorganisaties, vakbonden, werkgevers en tientallen andere organisaties vol trots een Nationaal Energieakkoord. De ambitieuze afspraken uit het Energieakkoord en het brede draagvlak bij stakeholders, zijn belangrijke mijlpalen op weg naar een duurzame economie. Een groot deel van de euforie over dit historische akkoord verdween al snel toen uit een doorrekening van het Planbureau voor de Leefomgeving en ECN bleek dat de doelstellingen van het onderhandelingsakkoord vrijwel onhaalbaar zijn. De polderpartijen staan nu voor de uitdaging om de burger, die tot nu toe buiten spel stond, actief te gaan betrekken bij het realiseren van de ambitieuze doelstellingen. Waarom?

Lees verder

IBM Vastgoedregie maakt kennis met Demowoning HAN

Tijdens de partnerbijeenkomst van IBM Vastgoedregie bij het bedrijf Desso in Waalwijk, hebben Ron van Wijk en Jonathan van Deutekom van het Innovatielab Duurzaam Bouwen van de HAN een presentatie gegeven over de ontwikkelingen rondom een te realiseren Demowoning op het proefveld bij de Greenhouse.

De bijeenkomst vond plaats op 4 december bij Desso in Waalwijk. De partners reageerden enthousiast op het initiatief om studenten en onderzoekers samen met het bedrijfsleven invulling te laten geven aan het nieuwe wonen in de Demowoning.

IBM Vastgoedregie, advies- en managementbureau voor bouwprocessen, ontwikkelt strategische concepten voor de bouwketen en begeleidt organisaties bij de realisatie daarvan. Dat doen zij in samenwerking met een groep vooruitstrevende bedrijven in de bouwtoelevering die nieuwe woonconcepten in de markt realiseren.

IBM Vastgoedregie is voornemens een aantal vernieuwende woonconcepten in Nederland te realiseren die dienen als voorbeeld en demonstratie.

Als vervolg op deze bijeenkomst wordt onderzocht op welke wijze deze bedrijven een bijdrage kunnen gaan leveren aan de realisatie van de Demowoning.

Wordt de complexe energiepolitiek van Shell overbodig?

De documentaire Big Data: de Shell Search laat zien welke complexe, politieke verbindingen nodig zijn om energie te winnen in Iran. Wordt dit soort energiepolitiek overbodig dankzij duurzame energie?

De transitie van fossiele naar duurzame energie heeft niet alleen gevolgen voor het milieu en de portemonnee. Naarmate aardolie en -gas irrelevant worden, vervagen productieketens en alle machtsverhoudingen die daarbij horen. Duurzame energie geeft bedrijven de mogelijkheid om hun stroom lokaal op te wekken of geeft ze in ieder geval de keus om dat te doen in een gebied waar politieke omstandigheden gunstig zijn. Nu is dat anders. Deze Tegenlichtdocumentaire laat zien wat nodig is om energie te winnen in Iran, in het olie- en gastijdperk. ‘Ik zie Shell als een hele politieke organisatie die voortdurend bezig is met het leggen van verbindingen tussen overheden, diplomaten, geheime diensten en militairen. Dat moeten ze doen omdat dat de manier is waarop je de productie van olie en gas voor elkaar krijgt’, vertelt onderzoeksjournalist Marcel Metze.

Here comes the sun, 5 jaar later

In 2006 besteedde Tegenlicht in het tweeluik Energy War aandacht aan de nijpende vragen rond olie en gas: zou onze afhankelijkheid van fossiele brandstoffen tot oorlogen kunnen leiden? Zullen alternatieve energiebronnen ons redden of dreigen we die race tegen de klok te verliezen? In 2008 is de urgentie van deze vragen door de stijgende vraag en hogere prijzen alleen maar toegenomen. Wat is er nodig om ons eindelijk de overstap te laten maken naar veilige en schone energiebronnen? Met die vraag keert Tegenlicht in dat jaar met vier afleveringen terug naar het thema Energie. Een van deze afleveringen betreft de documentaire Here comes the sun van Rob van Hattum. Waar staan we nu, 5 jaar na de documentaire?