Ruimtelijk verantwoorde energielandschappen ?

In dialoog met een aantal ruimtelijke ordenaars valt wel eens de term ´ruimtelijk verantwoord´. Of windmolens, bioenergie-installaties, zonnevelden en biomassa-teelten, wel allemaal passen in ons landschap. Nederland is een mooi en dat moet zo blijven (even generaliseren), wie kan zich daar niet in vinden? Er zit echter ook een keerzijde aan onze Nederlandse wijze van ruimtelijke ordening. Het niet ruimhartig inpassen van installaties voor productie van groene energie, leidt tot het aantasten van landschappen in het buitenland (en alle ´bijeffecten´ die daar bij horen). En dat doet Nederland op steeds grotere schaal.

Weinig Nederlanders weten dat wij medeverantwoordelijk zijn voor een landschappelijke ingreep van 141.000 km2 in Canada (als die cijfers kloppen) voor teerzand oliewinning. Heeft u er geen beeld bij? Kijk dan bijvoorbeeld naar http://youtu.be/84zIj_EdQdM?t=3m50s  en http://youtu.be/YkwoRivP17A. Welk Nederlands pensioenfonds investeert niet in bedrijven die hier actief zijn?

Naast ´oils sands´ / ´tar sands´, kunnen we ook kijken naar het ruimtelijk verantwoord winnen van steenkool (dagmijnbouw Zuid-Afrika en China), gas (opkomst schaliegas) en olie (Nigeria-delta en straks de Noordpool?). Ver weg in het buitenland en deels voor onze consumptie.

Verder over wat hierboven ‘eufemistisch’ staat beschreven als ‘bijeffecten’ van winning van fossiele brandstoffen. Wist u dat er in de kolenmijnen al meer dan 300.000 mensen zijn omgekomen …. en dat er jaarlijks nog steeds meer dan 1.000 mensen sterven tijdens het werk in de mijnen. Misschien is een ondergronds kolenmijn wel ruimtelijk verantwoord (want niet-hinderlijk onder de grond), maar welkom kunnen we dit ´bijeffect´ niet echt noemen.

Tot slot: we hoeven niet alles in Nederland op te lossen, maar ook niet zoveel af te schuiven.

Delen:
Peter van den Broek

werkt aan circulaire biobased economy vanuit energietranistie --- linkedin: www.linkedin.com/in/pjmvdb --- blogt op persoonlijke titel (medewerker provincie Gelderland)

10 reacties, voeg jouw reactie toe.

Hoe ruimtelijk verantwoord is de aanleg van de vele wegen?
Gezien de 18.000 mensen die jaarlijks 10 jaar eerder sterven?
Waarom helpen provincie en gemeente burgers niet met het bouwen van eigen eind parken. Door die windpark en in stukjes te laten kopen door huishoudens en MKB, stroom verbruikers.
Als je daarvoor alleen lijn vorige windpark en gebruikt is er veel minder km windpark nodig, dan wegen.
Windpark plannen die zo verkocht worden, aan inwoners van de regio, zijn ruimtelijk verantwoord, want ze hebben lokaal betekenis gekregen

    Peter van den Broek

    Inderdaad de uitdaging om optimaal draagvlak te krijgen voor windenergie. Ik weet het wel. Als ik rendement krijg op mijn windaandeel (of korting op stroom / OZB) dan mogen ze bij mij ‘in de achtertuin’ bouwen. (By the way, ik bouw geen wegen, het is een blog op persoonlijke titel, hè).

Jos Klomp

Beste Peter,

Ik maak mee meer zorgen over teerzandolie en averechts invloed die het heeft op de CO2-reductie initiatieven op zowel fossiele uitstoot als ook het verstikken van duurzame oplossingen. Daar kan de provincie Gelderland beleidsmatig helemaal niks aan doen want dat speelt zich op EU-niveau af, in het bijzonder de TTIP die er aan zit te komen met de VS. Daar willen de EU-onderhandelaars de VS niet tegen het zere been schoppen door voor brandstof uit teerzandoliën geen hogere CO2-intensiteit toe te kennen dan brandstoffen gewonnen uit conventionele oliebronnen. Maar die opstelling heeft twee grote gevolgen.
De eerste is dat burgers die brandstof tanken, in de waan worden gelaten over hoeveel CO2 de getankte brandstof nu daadwerkelijk zal uitstoten (dat heet, deels al gedaan heeft). Waardoor er een gezapigheid ontstaat in de vorm van business-as-usual terwijl in werkelijkheid de situatie drastisch aan het verslechteren is. Maar dat willen de oliemaatschappijen uiteraard niet aan de grote klok hangen. Dus door niet open te zijn over de CO2-intensteit van de brandstof wordt voorkomen dat consumenten overstapt naar een beter alternatief. Ten tweede smoort het negeren van de CO2-intenstietsdiscussie de invulling aan de vraag hoe oliemaatschappijen hun raffinageproces voor een deel kunnen verduurzamen door eigen duurzame energie op te wekken en in te zetten bij het maken van hun brandstoffen. Daar zouden ze niet geheel in de laatste plaats zelf belang bij hebben omdat de vermeden CO2-emissie tijdens het raffinageproces tot uitdrukking komt in een brandstof die ten opzichten van conventionele raffinagetechnieken een gunstigere CO2-intensiteit kent waarmee brandstofproducenten hun klanten een CO2-armere brandstof kunnen bieden in plaats van teerzandolieproductie die met het omgekeerde behept zijn. Daarbij geeft de consument de keuze en de overheid een tool om te sturen.
De bestuurlijke niveaus die zich onder het gebeuren rondom TTIP, EU en VS bevinden kunnen desalniettemin met hun voeten stemmen door alternatieve brandstoffen te stimuleren. Dan zijn gerichte windenergie en zonne-energie een prima keuzen als alternatieve brandstof voor personenvervoer. Maar de beperken (beschikbaarheid en te tanken energie-inhoud) aan die oplossing maken het noodzakelijk om meer alternatieve brandstoffen te stimuleren. De beschikbaarheid van zuiver methaan is een oplossing om fijnstof een groot aandeel in NOx te voorkomen. Daarnaast biedt deze brandstof de ideale voorwaarden om op termijn geheel uit hernieuwbare energie te bestaan zonder dat er in een geheel nieuwe vloot aan voertuigen geïnvesteerd dient te worden. Voorwaarde waar de provincie in deze iets mee kan is het scheppen van voldoende tankplaatsen waar deze brandstof zowel in gasvorm maar ook in vloeibare vorm voor de consument als een alternatief voor de klassieke fossiele brandstof ter beschikking staat.
Vooralsnog is het tanken van methaan voordeliger dan klassieke brandstoffen en maakt dat er naar andere regio’s gekeken kan worden van waar de brandstof afkomstig is. Het beste is uiteraard dat de brandstof hier ten lande (opnieuw) gemaakt wordt. Maar dat is voorlopig een nog brug te ver, eerst de infrastructuur in orde brengen en daarna de verduurzaming.

    Peter van den Broek

    Met CO2-intensiteit en -emissiehandel is nog een wereld te winnen! Naast zorgen over / kansen met brandstoffen en infrastructuur, zouden we ook nog meer in moeten zetten op opslag en conversie van energie. Batterijen die snel opladen en goed hergebruikt kunnen worden. Power2Gas en Power@Chemicals maken het nog mooier.

Peter,

in mijn boek thuisinenergie besteed ik ook ruim aandacht aan het landschap. kijk daarbij ook naar het verleden. Turf werd afgegraven voor energie, nu de weerribben. Koeltorens, houtkap voor energie en voor stutten in de kolenmijnen, molens aan de kinderdijk, allemaal voorbeelden…..

ik zeg altijd als je wilt, moet je niets.

Denk na over de juiste mix van energiebronnen. Ja zon EN wind, want zon doet het niet in de winter en zomers waait het nauwelijks. Wek ook energie op, daar waar je het gebruikt en verbind dat in een smart grid met opslag en of sturen van aparaten. het internet of things helpt ons daarbij.

Wellicht is het een kans in het landschap, maak lijnen zichtbaar met molen. en weet ook wat je doet. na 20 jaar hakken we de molen om, hebben we waardevolle grondstoffen en geen blijvende schade. die molen is in het landschap slechts een voorbijganger…. CO2 in de atmosfeer en vervuilde lucht, bodem en water maken dat wij als soort mens niet overleven. De natuur is heel sterk, die lost ons probleem dan wel op, wij zijn het zelf….. 😉

anders een keer een kop koffie drinken, je hebt mijn gegevens als goed is!
Otto

    Peter van den Broek

    Lijnen in het landschap ! Mooi toch. Kinderen vinden windmolens mooi. Bij fotografiewedstrijden doen landschappen met windmolens het goed. Ze zijn veel mooier dan hoogspanningsmasten die we al lang geaccepteerd hebben (hoewel er daar ook hele mooie van bestaan). Volgens mij is het esthetische aspect relatief een non-issue. (Ik generaliseer graag voor de polemiek.) De angst voor mogelijke hinder zit hem in geluid en slagschaduw. En er is onbekendheid met het echte financiële verhaal (total costs of ownership van onze hele energievoorziening). Dat ga ik hier ook niet uitleggen, daarvoor verwijs ik naar de DE-Koepel, in het bijzonder de NWEA, zie http://www.dekoepel.org . Er is angst voor het onbekende, iets wat velen nog niet in de eigen omgeving ervaren hebben. Omgekeerd heb ik ervaren in een vakantiehuisje in Zeeland hoe het is om naast een windpark te wonen en dat het best even wennen is; ik doe er dus niet lichtzinnig over. Misschien iets voor een volgende blog om hier dieper in te duiken? Maar ik zou het juist primair over biobased economy en #BICON gaan hebben …..

Dick Verduin

“In het land der blinden is eenoog koning”
Beste Peter, wat is je boodschap? Dat Nederlanders allemaal de houding hebben van NIET in mijn achtertuin. Maar die achtertuin is toch al lang voorzien van tegels of steentjes. Met andere woorden wat kan er landschappelijk nog misgaan met het plaatsen van windmolens, bioenergie-installaties, zonnevelden en biomassa-teelten in de reeds bestaande ruimtelijk verantwoorde landschappen zoals de maisvelden, bedrijventerreinen langs de snelwegen, hoge flatgebouwen, etc. Ik snap het niet!

    Peter van den Broek

    Ik vind veel soorten flatgebouwen mooi. Ik vind bedrijventerreinen werkbaar. Ik vind maisvelden redelijk nuttig. Ik kijk uit naar mijn eigen energievoorziening om mij heen.

Jan van Maasakkers

Hallo peter, heel goed dat je ook mij er nog eens van bewust maakt dat we oplossingen niet eng moeten beoordelen naar het effect binnen onze landsgrenzen, maar naar alle effecten , waar ook ter wereld. Act local, think global!
Groet van je collega
Jan van Maasakkers

    Peter van den Broek

    dank je Jan !

Plaats een reactie

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.