Tag archive: biobased economy

biobased economy

Bioeconomy Innovation Cluster Oost Nederland van start

Op 26 juni 2014 geven gedeputeerden Annemieke Traag (provincie Gelderland) en Theo Rietkerk (provincie Overijssel) het startsein voor het Bioeconomy Innovation Cluster Oost Nederland (BIC-ON), samen met het bedrijfsleven, kennisinstellingen en overheden. BIC-ON is een nieuw breed gedragen cluster met een meerjarig programma waarbinnen bedrijfsleven, kennisinstellingen (waaronder Wageningen UR) en provincies hun krachten bundelen. Dit cluster verbindt en versnelt de innovatieve biobased ontwikkelingen in Gelderland en Overijssel.

200 miljoen euro investering

De bedrijven hebben aangegeven dat zij in de periode tot 2020 minimaal 200 miljoen euro zullen investeren in innovatieve biobased projecten. De provincies Gelderland en Overijssel zijn bereid een fors deel hiervan via cofinanciering te ondersteunen. Subsidies en vouchers spelen hierbij een belangrijke rol, en in toenemende mate is hiervoor revolverend vermogen beschikbaar. De provincies hebben zich daarnaast gecommitteerd aan het faciliteren van de biobased activiteiten onder BIC-ON. BIC-ON maakt gebruik van de bestaande organisatiestructuur en capaciteit van GreenTechAlliances, powered by kiEMT. Daarbij is er nauwe samenwerking met Oost NV, de Overijsselse innovatieloketten en de Gelderse Regionale Centra voor Technologie (RCT’s).

Kracht van biobased economie in Oost Nederland

Bij biobased economy gaat het om het optimaal benutten van reststromen uit de land- en tuinbouw, bosbouw, landschapsbeheer en uit de voedingsindustrie tot hernieuwbare producten voor chemie, voeding, diervoeder, materialen, energie en zelfs cosmetica en pharmacie. De biobased economie zal wereldwijd sterk groeien. De vraag naar voedsel groeit, grondstoffen worden schaarser en de roep om verantwoord met onze natuur en klimaat om te gaan wordt steeds sterker.
Investeren in biobased innovaties biedt hiermee uitstekende kansen om sectoren in de regio Oost-Nederland te verbinden, vergroenen en versterken. Met name het innovatieve MKB heeft al vele biobased ontwikkelingen gerealiseerd. Vele hiervan zijn tot stand gekomen in samenwerking met de kennisinstellingen in Gelderland en Overijssel. Wageningen UR, Universiteit Twente en Radboud Universiteit zijn hierin complementair en vervullen zo al jaren een internationale voortrekkersrol.

Duurzame algenteelt krijgt vaste voet aan de grond

De duurzame productie van grondstoffen voor voedsel en veevoer, chemicaliën, materialen en biobrandstof met algen lijkt economisch haalbaar voor 2025. Vier jaar na de eerste optimistische berekeningen blijkt de experimentele teelt van algen te voldoen aan de verwachtingen.

Hoogleraar Bioprocestechnologie aan Wageningen University René Wijffels stelt dit op basis van experimenten in de Wageningse onderzoeksfaciliteit AlgaePARC. Het onderzoek op AlgaePARC wordt gesteund door 50 bedrijven en Biosolar Cells, Centre for Biobased Economy, Europese Commissie, NWO, Technologiestichting STW, TKI Biobased Economy, de provincie Gelderland en Wetsus.

Productie

Via metingen aan zeven algenproductiesystemen en berekeningen is aangetoond hoe de kosten van de productie van microalgen in Nederland variëren naargelang de gebruikte productiemethode. Zo zijn de kosten van het veel toegepaste model, de ‘raceway-vijver’, ruim dubbel zo hoog als die van het moderne vlakkeplaatsysteem. De raceway-vijver is een systeem waarbij water en algen in een open vijver via een schoepenrad voortdurend in beweging worden gehouden. Het vlakke plaatsysteem is gesloten met aan de kussenvormige bovenzijde licht doorlatende folie. De kosten om een kilogram gedroogde algen te produceren zijn bij de raceway-vijver circa 6 euro en bij het vlakkeplaatsysteem nu nog slechts 2,26 euro. Met zo’n zelfde installatie – omgerekend naar een oppervlakte van honderd hectare – op de Canarische Eilanden zakken de productiekosten nog verder tot 1,37 euro per kilogram.

Raffinage

Het in handen hebben van een grote hoeveelheid biomassa is nog niet hetzelfde als een commercieel product. Daartoe dient de biomassa in componenten gescheiden en gezuiverd te worden. De hoofdgroepen aan bestanddelen zijn eiwitten, koolwaterstoffen, vetten en andere waardevolle chemische verbindingen, zoals vitaminen, antioxidanten en kleurstoffen. De kosten voor de bioraffinage schatten de onderzoekers op 1-1,50 euro per kilogram biomassa.

Marktwaarde

Tegenover de kosten voor productie en raffinage (samen ca. 1,75 – 2,25 euro/kg inclusief infrastructuur, arbeid, energie ed.) staan de opbrengsten van de afzonderlijke stoffen in de markt. Eindproducten uit algen zoals biokerosine, bulkchemicaliën, verf en coatings en diverse biopolymeren en hun hulpstoffen zijn opbrengsten waaraan behoefte is. Mochten alleen biokerosine en basischemicaliën uit de algenmassa worden vervaardigd dan is de waarde ervan 2 euro/kg, ongeveer gelijk aan de kosten. Biobrandstoffen zijn weliswaar veelgevraagd (biokerosine zo’n 10.000 ton per jaar in Europa), maar ‘aan de pomp’ is de opbrengst is niet bijzonder hoog, zo’n 500 euro per ton. Het vermarkten van de kostbare voedseladditieven (zoals meervoudig onverzadigde vetzuren – die tien- tot honderdduizenden euro per ton opleveren) kan de waarde van de algenmassa doen stijgen tot ruim 8 euro/kg. Ook deze berekeningen zijn gebaseerd op een opschaling tot 100 hectare van de bestaande half-industriële onderzoeksmodellen op AlgaePARC.

Vergroening economie

Food and Biobased Research en de leerstoelgroep Bioprocestechnologie zien een rooskleurige toekomst voor de algenteelt, maar tekenen aan dat er essentiële stappen zijn te maken in de gehele productieketen. Daaronder vallen het gebruik van reststromen of CO2 uit bijvoorbeeld de voedingsindustrie als ‘meststof’ voor de algen, innovatieve reactoren, het kiezen en ontwikkelen van de geschiktste algenstammen en het opschalen en testen van productiesystemen op verschillende zonnige locaties in Zuid-Europa. Deze acties moeten de kostprijs verder reduceren en de vergroening tot een CO2-neutrale economie verder vorm geven.

WUR opent Innovation Lab voor starters in de biobased economy

Op 10 april 2014 opent Wageningen UR op haar Campus een Innovation Lab voor startende ondernemers in de biobased economy. Het ‘Innovation Lab Biobased Products Wageningen’ (iLAB Wageningen) biedt hen laboratoriumruimte, toegang tot toegepast onderzoek en ondersteuning bij het verwerven van startkapitaal. Het iLAB Wageningen is het eerste iLAB in Nederland dat zich specifiek richt op starters in de biobased economy.

Snelle groei

De biobased economy groeit in snel tempo. Erik van Seventer, manager Biobased Products bij Wageningen UR: “We zien de laatste jaren steeds meer enthousiaste mensen en bedrijven die radicaal vernieuwende biobased oplossingen bedenken. Maar wanneer men een werkbaar productieproces of nieuw biobased product heeft ontwikkeld, is er vervolgens veel doorzettingsvermogen nodig om er aan te verdienen. De omgeving werkt vaak niet mee: banken verstrekken nu minder snel krediet, bestaande belangen werken tegen, stakeholders zijn ongeduldig. Die startende ondernemers, die met hun idee een duurzame bijdrage leveren aan de biobased economy, willen wij binnen iLAB Wageningen ondersteuning bieden.”

Biobased Products

Het iLAB Biobased Products Wageningen richt zich specifiek op ontwikkelingen in de biobased economy, en onderscheidt zich daarmee van andere Innovation Labs in Nederland. Van Seventer: “Waar andere locaties zich richten op chemische innovaties vanuit fossiele grondstoffen, richten wij ons op hernieuwbare grondstoffen: biomassa.” Uit biomassa kunnen met behulp van bioraffinage producten als materialen, chemicaliën en energie gemaakt worden. “De biobased economy ontwikkelt zich razendsnel en vernieuwingen volgen elkaar in hoog tempo op. Juist daarom vinden we het zo belangrijk om startende ondernemers nu te ondersteunen,” aldus Van Seventer.

Startkapitaal en coaching

Startende ondernemers kunnen via het iLAB goed uitgeruste laboratoria, technieken en materialen gebruiken bij Wageningen UR. Daarnaast biedt StartLife, partner van Wageningen UR, de jonge bedrijven ondersteuning bij het verwerven van startkapitaal, huisvesting, coaching en advies. Starters krijgen via het iLAB ook toegang tot het netwerk van Wageningen UR Food & Biobased Research. Erik van Seventer: ”Het iLAB werkt samen met bedrijven in de hele biobased economy keten, van gewasproducenten tot afnemers van biobased producten. Daardoor kunnen bedrijven breed advies verwachten: niet alleen over hun eigen product, teeltaanpak, gewas of techniek, maar ook over de vraag waar nog meer kansen voor hen liggen in de biobased economy.”

biobased wageningen UR

Wageningen UR verleidt innovatieve bedrijven

Wageningen UR wil jaarlijks tien miljoen euro investeren in high-tech apparatuur om zo meer bedrijven te verleiden om onderzoek te doen op Wageningen Campus. Ook is het streven dat tientallen bedrijven zich op de Wageningen Campus gaan vestigen: spin-offs, kleine en middelgrote bedrijven en R&D-afdelingen van grote nationale en internationale ondernemingen.

Agrofood en biobased economy

Het gaat om bedrijven die zich bezighouden met agrofood en biobased economy. Energiebesparing in groene grondstoffenketens, duurzame energieproductie, scheiding technologieën om groene grondstoffen efficiënter te benutten, zijn zaken waaraan op de campus wordt gewerkt. Het levert volop mogelijkheden voor energie- en milieutechnologie bedrijven. Daarmee kunnen onderwijs, onderzoek en innovatie op Wageningen Campus naar een nog hoger plan getild worden.

Technohal

Dit jaar wordt ook begonnen met de bouw van een bedrijfsverzamelgebouw en een technohal. De provincie Gelderland verstrekt hiervoor een subsidie van 3,5 miljoen euro. In het bedrijfsverzamelgebouw komt een incubator en is ruimte voor tientallen innovatieve bedrijven en start-ups. De technohal wordt uitgerust met onderzoeksfaciliteiten, waar deze bedrijven nieuwe technologie kunnen toetsen aan de praktijk, nadat die eerder op laboratoriumniveau is ontwikkeld. Doordat meerdere bedrijven een gebouw en faciliteiten delen, kunnen de kosten laag blijven. Ook is de verwachting dat er door de interactie tussen de innovatieve bedrijven nieuwe ideeën en samenwerkingsverbanden ontstaan.

biobased opleidingen

Overzicht van Biobased Economy-opleidingen

Welke biobased opleidingen zijn er anno 2014 op universitair-, hbo,- en mbo-niveau? En welke onderwijsprogramma’s en lesmodules zijn er voor voorgezet- en basisonderwijs? Op basis van o.a. rapporten van Be-Basic is een overzicht opgesteld op Kennisnet Biobased Economy, die hieronder staan. Ontbreken er opleidingen? Geef ze door, met hyperlink naar de opleiding! Dat kan door een reactie op dit bericht te plaatsen.

In de lijst staan aanvullingen van Jeroen Sluijsmans (namelijk Center for Biobased Economy, HAS Hogeschool, CAH Dronten en inHolland). Ook is een aanvulling (26-09-2014) toegevoegd over een lespakket voor het basisonderwijs van Nina de Jongh (van het Centre of Expertise Biobased Economy.

Wetenschappelijk onderwijs

Wageningen UR
TU Twente Green Energy
Universiteit Utrecht Sustainable Development – Copernicus Instituut

HBO

Lesmaterialen:
– BOGO van groene grondstoffen naar biobased materialen: eigenschappen van polymelkzuur
– BOGO van groene grondstoffen naar biobased materialen: van melkzuur naar polymeren
– IF1405: Biobased Economy, study manual

MBO

• Helicon: Green Engineering – Biobases Business
Veel mbo-opleidingen zijn bezig momenteel bezig met het ontwikkelen van biobased modules of opleidingen. Op Kennisnet Biobased Economy wordt het overzicht regelmatig geactualiseerd.

Voortgezet en basisonderwijs

Hier staat lesmateriaal voor voortgezet onderwijs, zoals de nlt-module Food or fuel?, en voor basisonderwijs, zoals Maak zelf bioplastic.

Voor het basisonderwijs heeft het Centre of Expertise Biobased Economy (Avans en HZUAS) een lessenpakket ontwikkeld voor de PABO. Dit is uitgedeeld bij meer dan 160 basisscholen.